Bản án 01/2023/DSST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết:

[2] Về thủ tục tố tụng:

[2.1] Đối với bị đơn - ông Phạm Hồng S, ngày 28/4/2022 ông S ủy quyền cho bà Lê Thị Đ1, bà Tẩn Thị Y theo văn bản ủy quyền công chứng số 1968, quyển số 01/2022/TP/CC-SCC/HĐGD tại Văn phòng C1, thành phố Cần Thơ. Quá trình giải quyết Tòa án triệu tập bà Y nhưng không được. Bà Đ1 đến Tòa án theo giấy triệu tập sau đó tự ý bỏ về nên không tiến hành làm việc được. Do đó Tòa án tiến hành đưa vụ án ra xét xử vắng mặt ông S, bà Đ1 theo quy định tại điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tại phiên tòa ngày 04/01/2023 bà Đ1 xuất trình giấy ủy quyền giữa ông S với bà Đ1 được công chứng số 5248, quyển số 02/2022/TP/CC-SCC/HĐGD ngày 26/12/2022 tại Văn phòng C1, thành phố Cần Thơ. Xét việc ủy quyền này là ý chí tự nguyện của bị đơn, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội, do đó Tòa án tiến hành xét xử theo quy định tại Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2.2] Đối với ông Phạm Văn T1 – người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, Tòa án đã tiến hành thủ tục thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng về thời gian tham gia hòa giải nhưng ông T1 vắng mặt không lý do. Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt ông T1 theo quy định tại Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2.3] Đối với người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan - các ông, bà con của ông Lê Văn B, bà Lê Thị Q thuộc hàng thừa kế thứ nhất, một số người đã nhường quyền hưởng di sản thừa kế cho ông Lê Văn T và từ chối nhận di sản (trừ ông Lê Văn D (xin vắng mặt), ông Lê Văn H2 (đã chết)). Các ông, bà Lê Thị L, Lê Thị M, Lê Văn H, Lê Văn H1, Lê Văn S1, Lê Thị Bích P1 đã ủy quyền cho ông Lê Văn T. Xét việc ủy quyền này là ý chí tự nguyện của đương sự, do đó Tòa án tiến hành xét xử theo quy định tại Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2.4] Đối với ông Lê Văn D – người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có ý kiến xin vắng mặt. Đây là quyền của đương sự không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt ông D theo Điều 227, Điều 228 của Bộ luạt tố tụng dân sự.

[2.5] Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử có công khai chứng cứ là Bản trích đo địa chính số 03 ngày 06/01/2023 của Trung tâm Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường thành phố C cho các bên đương sự và Luật sư. Các bên đương sự và Luật sư không ai ý kiến gì.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn:

[3.1] Nguồn gốc đất hai bên đương sự đang tranh chấp theo ông Lê Văn T cho rằng là của ông Lê Văn B – cha của ông T được cấp chứng thư quyền sở hữu năm 1973. Đến năm 1993 có cuộc họp gia tộc có đồng ý giao lại các con ông Phạm Ngọc T3 số vườn để trồng trọt với điều kiện các con ông T3 phải trả lại cho gia đình ông Lê Văn B, cụ thể như sau: Tèo trả 01 công; Hoài trả 01 công…(theo đơn bãi nại ngày 01/12/1993) (Bút lục số 12). Tuy nhiên ông T1 đã không thực hiện theo nội dung đơn bãi nại sau đó chuyển nhượng phần đất cho nhiều người và có một thửa 322 tờ bản đồ số 04 diện tích 568m2 cho ông Phạm Hồng S.

[3.2] Bà Đ1 cho rằng nguồn gốc đất tranh chấp là của ông Phạm Văn Q1 (ông nội chồng của bà) canh tác, ông Q1 chết để lại đất cho ông Phạm Ngọc T3 (cha chồng của bà) tiếp tục canh tác đến khi ông T3 chết để lại cho các con ông T3 gồm các ông Phạm Hồng S, Phạm Văn H6, Phạm Thanh H7, Phạm Văn T1. Các con ông T3 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đối với ông T1 sau khi được cấp giấy chứng nhận không có nhu cầu sử dụng nên đã chuyển nhượng lại cho vợ chồng bà năm 2001 và cũng đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bà trực tiếp sử dụng từ trước đến nay.

[3.3] Hội đồng xét xử nhận thấy, đối với nguồn gốc đất, căn cứ vào Bản án số 224/2016/DSPT ngày 29/12/2016 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đã có hiệu lực pháp luật, tại trang thứ ba của Bản án có ghi “Theo đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án đại diện ủy quyền của nguyên đơn trình bày: Nguồn gốc đất nằm trong số 20.000m2 đất của ông Lê Văn B, chồng bà Q đứng tên B1 khoán do chế độ cũ cấp năm 1973-1974” (Bút lục số 144).

[3.3.1] Tại Bản án số 88/DSST ngày 18/7/2002 của Toà án nhân dân thành phố Cần Thơ (Bút lục số 175-176) trang số 03 của Bản án ghi “Hiện nay phần đất vườn tôi H6 đang sử dụng là 1.095m2 trong đó hơn 500m2 có mồ mã ông bà. Do nguồn gốc đất do ông B đứng tên trước giải phóng nay tôi đồng ý hỗ trợ cho bà Q là 5.000.000 đồng”. Theo Bản án số 236/DSPT ngày 11/9/2002 của Tòa án nhân dân tỉnh Cần Thơ (cũ) đã có hiệu lực pháp luật, trang số 04 của Bản án có ghi “Công nhận sự tự nguyện của anh Phạm Văn H6 hỗ trợ cho bà Q2 5.000.000 đồng (Năm triệu đồng)” (Bút lục số 177-178).

[3.3.2] Trên đây là những chứng cứ chứng minh cho việc nguồn gốc đất các ông con của ông Phạm Ngọc T3 đứng tên đều nằm trong Chứng thư quyền sở hữu do ông Lê Văn B – chồng bà Q đứng tên với diện tích 00.HA.20.00. Căn cứ vào Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đây là chứng cứ không phải chứng minh.

[3.4] Đối với chứng cứ là Đơn xin Bãi nại ngày 01/12/1993 nguyên đơn xuất trình bản chính tại phiên tòa, nguyên đơn cho rằng tại đơn bãi nại này nội dung ông H6 và ông T1 phải trả mỗi người 01 công đất cho ông B và bà Q nhưng đến nay chỉ có ông H6 trả, ông T1 thì chưa. Năm 1996 ông T1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại Đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất không ghi ngày tháng năm (Bút lục số 225) chữ ký không phải của ông Phạm Văn T1 mà chữ ký này do ông Phạm Văn H6 tự ký bởi đối chiếu với các chứng cứ từ hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ ông T1 cho ông S (Bút lục số 294-295) và các văn bản khác thì chữ ký ông T1 hoàn toàn khác với chữ ký tại đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất này. Bà Đ1 khai tại phiên tòa bà có biết việc họp gia tộc này dù bà không dự họp nhưng chồng bà là ông Phạm Hồng S có dự sau đó chồng bà kể cho bà nghe. Đồng thời bà cho rằng ông H6 và ông T1 đã trả tiền cho bà Q tương đương với hai công đất rồi.

[3.4.1] Hội đồng xét xử xét thấy, tại Bản án số 236/DSPT ngày 11/9/2002 của Tòa án nhân dân tỉnh Cần Thơ (cũ) đã có hiệu lực pháp luật, trang số 02 của Bản án có ghi “Riêng phần của Phạm Văn T1 và Phạm Văn H5 bà sẽ kiện sau”; “Về phía bị đơn anh H6, anh S không đồng ý, vì đất này là của ông bà để lại, Nhà nước cắt xâm canh giao cho gia đình phía bị đơn canh tác từ năm 1977 đến nay, vào năm 1993 có họp gia tộc, phía gia đình anh có đưa cho bà Q 07 chỉ vàng, bà Q đã làm đơn bãi nại, các anh em của anh đã được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên không đồng ý yêu cầu của bà Q2…”. Đây là lời trình bày của các ông Phạm Văn H6, Phạm Hồng S cho rằng có giao cho bà Q 07 chỉ vàng, chứ không nói đã giao 14 chỉ vàng và cũng không có việc ông T1 giao vàng hay trả đất cho bà Q, ông B.

[3.5] Chứng cứ mà bị đơn cung cấp là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 01772.QSDĐ ngày 17/01/2001 do Ủy ban nhân dân thành phố C (cũ) cấp mang tên Phạm Hồng S. Theo trình bày của hai bên đương sự và các tài liệu thể hiện phần đất tại thửa 322 ông S nhận chuyển nhượng từ ông Phạm Văn T1. Theo hồ sơ thể hiện ông T1 đứng tên quyền sử dụng đất tại hai thửa gồm 322 và thửa 317 cùng tờ bản đồ số 04. Năm 2001 ông T1 chuyển nhượng đất tại thửa 322 cho ông S. Năm 2002 ông T1 đã giao 381m2 để mở đường Trà Nóc và chuyển nhượng một phần thửa 317 diện tích 2236,4m2 cho Trần Văn P2, DT sử dụng còn lại ở thửa 317 là 232,6m2 (mặt sau của Bút lục số 300). Như vậy, không có căn cứ cho rằng ông T1 đã giao đất cho bà Q, ông B như quan điểm của Luật sư P hay cho rằng bà Q xác định nhầm thửa 322 là thửa 317. Hơn nữa đến thời điểm hiện tại phần đất của ông T1 còn lại 232,6m2 không đủ 01 công theo yêu cầu của nguyên đơn.

[3.5.1] Tại bản trích đo địa chính số 26/TTKTTNMT ngày 24/3/2022 của Trung tâm K – Sở Tài Nguyên và Môi trường thành phố C thể hiện diện tích đất tại thửa 322 là 662,5m2 lọai đất ODT+CLN (có 100.0m2 đất ODT). Với số liệu này, tại phiên đo đạc, định giá ngày 19/01/2022 việc xác định ranh đất do bà Lê Thị Đ1 tự xác định để đoàn đo đạc thực hiện nhiệm vụ, tại phiên tòa ngày 04/01/2023 bà Đ1 vẫn khẳng định bà là người xác định ranh đối với phần đất trên do bà là người sử dụng và quản lý phần đất này từ năm 2001 đến nay. Dù diện tích đất không đủ một công theo yêu cầu của nguyên đơn và tại phiên tòa ông T thay đổi yêu cầu khởi kiện chỉ nhận phần đất có diện tích 497.1m2 theo Bản trích đo địa chính số 03/TTKTTNMT thành phố Cần Thơ ngày 06/01/2023 được đánh dấu ký tự B tính từ phía sau căn nhà của ông Phạm Văn T1. Phần còn lại được đánh dấu ký tự A nguyên đơn không tranh chấp và đồng ý giao cho bị đơn tiếp tục sử dụng. Xét thấy việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không vượt quá yêu cầu khởi kiện ban đầu nên chấp nhận. Do đó có đủ cơ sở khẳng định nguyên đơn yêu cầu khởi kiện đối với phần đất tại thửa 322 tờ bản đồ số 04 chứ không phải thửa 317.

[3.6] Đối với ý kiến của Luật sư cho rằng trình tự cấp giấy chứng nhận cho bị đơn là đúng do quy trình cấp giấy chứng nhận cho ông T1 là đúng. Hội đồng xét xử xét thấy, căn cứ vào Công văn số 3642/UBND-NCPC ngày 29/9/2022 của Ủy ban nhân dân quận B (Bút lục số 299) khẳng định: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 01318.QSDĐ ngày 05/4/1996 cấp cho ông Phạm Văn T1 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 01772.QSDĐ ngày 17/01/2001 cấp cho ông Phạm Hồng S được thực hiện đầy đủ thủ tục tại thời điểm cấp giấy. Điều này không chứng minh cho việc ông T1 đã trả cho bà Q, ông B một công đất nên mới được cấp giấy. Theo quy định tại Điều 30, Điều 31 Luật đất đai năm 1993 thì việc một cá nhân được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu thỏa đủ điều kiện của Luật này. Do đó Hội đồng xét xử xét thấy quan điểm tranh luận của Luật sư không đủ cơ sở.

[3.7] Từ những chứng cứ trên cùng lời trình bày của hai bên đương sự tại phiên tòa Hội đồng xét xử cho rằng, việc thỏa thuận tại buổi họp gia tộc có nội dung ông T1, ông H6 mỗi người trả 01 công đất cho bà Q, ông B (chồng bà Q) là có thật tuy nhiên chỉ có ông H6 trả bằng giá trị 07 chỉ vàng tương đương một công đất, còn ông T1 không có bất cứ chứng cứ nào chứng minh đã trả 01 công đất cho bà Q, ông B. Đến thời điểm hôm nay tại phiên tòa sơ thẩm bị đơn cũng không có chứng cứ nào chứng minh cho việc ông T1 đã thực hiện việc trả đất hay giá trị cho bà Q, ông B. Đối với ông Phạm Văn T1, quá trình giải quyết vụ án đã có tiến hành thủ tục về việc thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng theo công văn số 454, 455 cùng ngày 03/8/2022 của Tòa án nhân dân quận Bình Thủy. Theo thông báo đã có ghi rõ nội dung vụ án cũng như ngày giờ tham dự hòa giải nhưng ông T1 vắng mặt không lý do và sau các lần đưa vụ án ra xét xử ông T1 vẫn vắng mặt không ý do xem như tự tước đi quyền trình bày của mình tại Tòa án.

[4] Xét ý kiến về yêu cầu phản tố của bị đơn – tại phiên tòa cũng như quá trình giải quyết vụ án bà Đ1 cho rằng bà Đ1 làm đơn phản tố không đúng mẫu, sau khi Tòa án giải thích hướng dẫn bà Đ1 có liên hệ người đại diện ủy quyền là bà Tẩn Thị Y để viết đơn phản tố cho đúng mẫu nhưng hai bên không đi đến thống nhất nên bà Đ1 đã không nộp đơn phản tố đúng thời hạn, đúng mẫu. Hội đồng xét xử xét thấy, đối với yêu cầu phản tố là quyền và nghĩa vụ của đương sự. Tòa án đã thông báo, giải thích và cho bị đơn thời hạn tuy nhiên bị đơn đã không thực hiện xem như tự tước đi quyền phản tố của mình trong vụ án này.

[5] Đối với việc đại diện bị đơn cho rằng phần đất tranh chấp ông T1 đã đóng thuế đất nên ông T1 là chủ sử dụng đất hợp pháp do đó ông T1 chuyển nhượng cho ông S là hợp pháp.

[6] Đối với ý kiến đại diện bị đơn cho rằng trên phần đất tranh chấp có một số cây trồng đến nay còn tồn tại là 01 số cây dừa, 01 cây sầu riêng, cau (đang thu hoạch). Tại phiên tòa cũng như quá trình giải quyết vụ án đại diện bị đơn không yêu cầu nay đại diện nguyên đơn đề nghị hỗ trợ số tiền 5.000.000 đồng để được toàn quyền định đoạt với số cây trồng trên phần đất thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn theo Bản trích đo địa chính số 03 ngày 06/01/2023 đuọc đánh ký tự (B). Đại diện bị đơn cho rằng đối với các cây trồng này bình quân thu nhập khoảng 12 triệu đồng nhưng không yêu cầu Hội đồng xét xử giải quyết vì cho rằng các cây trồng này do bị đơn trồng và trồng trên đất bị đơn. Hội đồng xét thấy dù bị đơn không yêu cầu; Tòa án đã có giải thích song cũng để đảm bảo quyền lợi của bị đơn nên xét thấy đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát là có cơ sở và đại diện nguyên đơn thống nhất quan điểm đại diện Viện kiểm sát hỗ trợ cho bị đơn số tiền cây trồng là 12.000.000 đồng nên ghi nhận.

[7] Từ những phân tích trên cho thấy ông T1 đã không trả đất hay trả giá trị tương đương 01 công đất cho nguyên đơn mà lại chuyển nhượng đất cho bị đơn. Do đó yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn có cơ sở nên chấp nhận.

[8] Đối với việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bị đơn với ông Phạm Văn T1, nếu có phát sinh thiệt hại và đương sự có yêu cầu thì được giải quyết trong vụ án khác.

[9] Về chi phí đo đạc, định giá, lệ phí trích đo địa chính, phí trích lục hồ sơ là 7.539.000 đồng. Do yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu chi phí này.

[10] Về chi phí thông báo trên phương tiện đại chúng là 2.500.000 đồng, chi phí này do nguyên đơn tạm ứng trước, nay yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu chi phí này.

[11] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 300.000 đồng.

[12] Đối với ý kiến phân tích của đại diện Viện kiểm sát về thủ tục tố tụng và đề nghị về nội dung vụ án là phù hợp nên Hội đồng xét xử ghi nhận. Vì các lẽ trên;