Bản án 01/2020/DS-ST — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản về quyền sở hữu tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa nguyên đơn là bà Trịnh Thị T và người được ủy quyền tham gia tố tụng anh Nguyễn Văn Sở trình bày:

Về quan hệ thừa kế: Bố đẻ bà là cụ Trịnh Công T kết hôn với cụ Nguyễn Thị K có 02 con chung là bà Trịnh Thị T, sinh năm 1950 và bà Trịnh Thị T2, sinh năm 1953. Cụ T kết hôn với cụ Nguyễn Thị Th có 01 con chung là ông Trịnh Công Q, sinh năm 1950. Cụ T kết hôn với cụ Nguyễn Thị Gái có 01 con chung là Trịnh Công R, sinh năm 1960 (Cụ T, cụ K, cụ Th, cụ Gái đã chết).

Ngày 10/12/2018 bà Trịnh Thị T2 chết không để lại di chúc, bà T2 không có chồng, con đẻ, con nuôi, cha, mẹ nuôi. Hàng thừa kế thứ hai của bà T2 gồm có: Bà T, ông Q và ông R (ông R chết ngày 17/5/2020, ông R không có đăng ký kết hôn, không có cha nuôi, mẹ nuôi, con nuôi, con đẻ). Người thừa kế theo pháp luật của bà T2 gồm: bà Trịnh Thị T và ông Trịnh Công Q.

Bà T2 chết đã để lại khối tài sản là: Quyền sử dụng đất thửa số 186, tờ bản đồ số 16 diện tích 157,8m2. Địa chỉ: Thôn RĐ, xã A, huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình gắn liền với thửa đất nêu trên là ngôi nhà 02 tầng, diện tích sử dụng là 100,4 m2. Giấy chứng nhận số: BY821329; CH 03968. (Ngoài ra còn 01 kệ gỗ thờ, 01 bộ bàn ghế gỗ, 01 giường gỗ có kích thước 1,6m x 2,0m các tài sản này đang trong căn nhà bà T2). Khối tài sản trên là do bà T2 tạo lập khi còn sống. Hiện nay toàn bộ khối tài sản này do chị Đinh Thị Nh đang chiếm hữu, quản lý sử dụng.

Bà Trịnh Thị T yêu cầu chị Đinh Thị Nh trả lại tài sản là di sản thừa kế của bà T2 mà chị Nh đang quản lý nêu trên.

Về công sức quản lý di sản thừa kế của chị Nh: Bà T đề nghị Hội đồng xét xử giải quyết theo quy định của pháp luật dân sự.

Về việc kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông Trịnh Công R bà T nhận trách nhiệm kế thừa quyền nghĩa vụ của ông R theo pháp luật.

Tại bản T2 khai và tại phiên tòa chị Đinh Thị Nh trình bày:

Trước đây chị Nh là con dâu bà Trịnh Thị T (chồng chị trước đây là anh Nguyễn Văn Sở đã ly hôn và là cháu dâu của bà Trịnh Thị T2 và gọi bà T2 bằng dì). Sau khi ly hôn anh Sở thì chị nuôi 02 con chung. Bà T2 thấy chị nuôi 02 con chung cho nên bà T2 thương chị. Hai con của chị Nh (các con đều dưới 18 tuổi) đến ở cùng bà T2 kể ngày 20/12/2016 cho đến nay. Chị Nh quản lý di sản thừa kế của bà T2 kể từ 10/12/2018 cho đến nay. Chị Nh thừa nhận bà T2 không có chồng, con đẻ, con nuôi, cha, mẹ nuôi và chị Nh thừa nhận ông Trịnh Công Q, bà Trịnh Thị T, bà Trịnh Thị T2, ông Trịnh Công R là anh, em cùng cha khác mẹ.

Chị Nh xác nhận bà T2 chết để lại khối tài sản như bà T trình bày là đúng nhưng không chấp nhận trả lại di sản thừa kế của bà Trịnh Thị T2 cho bà T quản lý. Vì khi còn sống bà Trịnh Thị T2 đã di nguyện bằng lời nói “...Sau này bà chết đi thì cháu là người thờ T2 và khi tôi (Nh) chết thì con trai tôi là cháu Nguyễn Công Đạo là người quản lý sử dụng và thờ T2...” chị Nh chăm sóc bà Trịnh Thị T2 khi mắc bệnh. Chị Nh quản lý di sản của bà Trịnh Thị T2 kể từ ngày 10/12/2018 cho đến nay, sau khi bà T2 mất anh em họ nội của bà T2 (con trai của ông Trịnh Công Q có về viếng đám ma bà T2) là người trực tiếp giao cho chị quyền quản lý, quyền sử dụng tài sản nêu trên của bà Trịnh Thị T2, việc giao quản lý này chỉ bằng lời nói. Do vậy Chị Nh không chấp nhận trả toàn bộ thửa đất và tài sản nêu trên của bà Trịnh Thị T2 cho bà T quản lý. Chị Nh chỉ chấp nhận trả lại di sản thừa kế của bà T2 cho ông Trịnh Công Q và ông Trịnh Công R (ông R đã chết ngày 17/5/2020 và ông R không có người thừa kế), do đó chị Nh chỉ trả lại cho ông Trịnh Công Q là anh trai bà T2.

Về công sức quản lý di sản thừa kế của bà T2: Chị Nh yêu cầu bà T phải thanh toán theo giá trị hợp lý tương đương với mức lương cơ bản hiện nay là 1.490.000 đồng/tháng, tính từ khi bà T2 chết tháng 12/2018 cho đến ngày xét xử là 20 tháng.

Chị Nh cầu phản tố: Chị Nh có chung tiền đấu giá quyền sử dụng đất và chung tiền làm nhà với bà T2 (số tiền chị chung với bà T2 là 129.000.000 đồng). Tòa án đã thông báo cho chị biết quyền, nghĩa vụ đối với yêu cầu phản tố của bị đơn nhưng chị chưa làm đơn yêu cầu phản tố, do chị Nh chưa thu thập được tài liệu chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của chị. Tại phiên tòa chị cung cấp các tài liệu là bản phô tô từ cuốn sổ gốc kê khai việc mua nguyên vật liệu để xây dựng nhà ở. Chị Nh đề nghị giải quyết yêu cầu phản tố của chị theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trịnh Công Q thể hiện tại bản khai ngày 18/02/2020 và ngày 15/5/2020 tại trụ sở Tòa án nhân dân huyện Krông Pắk, tỉnh Đắk Lắk với nội dung:

Về quan hệ thừa kế: Cụ Trịnh Công T kết hôn với cụ Nguyễn Thị K có 02 con chung là bà Trịnh Thị T, sinh năm 1950 và bà Trịnh Thị T2, sinh năm 1953. Cụ K kết hôn với cụ Nguyễn Thị Th có 01 con chung là ông Trịnh Công Q, sinh năm 1950. Cụ K kết hôn với cụ Nguyễn Thị Gái có 01 con chung là Trịnh Công R, sinh năm 1960. Ông Q thừa nhận ông và bà T, bà T2, ông R là anh em cùng cha khác mẹ (chỉ có bà T và bà T2 là chị em cùng mẹ, cùng cha). Ông Q không có ủy quyền cho chị Nh về việc trông nom, hương khói và quản lý di sản của bà T2. Ông Q đề nghị Tòa án giao di sản của bà T2 cho ai thì người đó có trách nhiệm quản lý, trông nom hương khói và “sang cát” theo phong tục tập quán cho bà T2 chứ không được phép bán. Ông không liên quan đến tài sản của bà T2, không làm đơn đòi lại tài sản là di sản thừa kế của bà T2. Về việc bà T2 và chị Nh có chung nhau đấu giá quyền sử dụng đất và làm nhà chung hay không ông Q chỉ nghe bà T2 nói bằng lời chứ ông không thấy có giấy tờ gì. Ông từ chối không tham gia tố tụng vì sức khỏe yếu.

Sau khi ông R chết tại bản khai ngày 16/6/2020 có xác nhận của Uỷ ban nhân dân xã Eakaly, huyện Krông Pắk, tỉnh Đắk Lắk ông Q trình bày: Ông Trịnh Công R, sinh ngày 06/7/1960. Nơi cư trú: 65/16, Huỳnh Văn Bánh, phường 17, Quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh không có nhận cha, mẹ nuôi, hiện đã có vợ và hiện nay ông không rõ có đăng ký kết hôn không có con đẻ. Ông Q từ chối kế thừa quyền nghĩa vu tố tụng của ông R.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trịnh Công R thể hiện: Tại bản khai ngày 13/02/2020 tại Trụ sở Tòa án nhân dân quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh ông R trình bày “...di sản của bà T2 không được bán sử dụng, để thờ cúng,..Ông R đồng ý để chị Nh chăm nom hương khói cho bà T2... đối với việc khởi kiện đòi lại tài sản của bà T ông R không đồng ý..”. Ông R thừa nhận ông và bà T2 là chị, em cùng cha, khác mẹ. Ngày 17/5/2020 ông R chết, bà T là người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông R.

Người làm chứng là bà Nguyễn Thị Kim Lập trình bày: Bà và ông Trịnh Công R, sinh năm 1960. Hộ khẩu thường trú tại: 65/16, Huỳnh Văn Bánh, phường 17, Quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh T2 nguyện sống với nhau và có tổ chức đám cưới được bà con hai bên gia đình đến tham dự lễ cưới nhưng bà và ông Trịnh Công R không đăng ký kết hôn và cũng không có con chung. Bà Lập được biết Tòa án nhân dân huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình đang tiến hành giải quyết vụ án dân sự. Bà không liên quan đến tài sản mà ông R là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án, bà từ chối tham gia tố tụng.

Ông Trịnh Công Húy trình bày: Ông Húy và cụ Trịnh Công T là anh em con chú, con bác ruột và ông Húy thừa nhận cụ T kết hôn với cụ Nguyễn Thị Th, Nguyễn Thị K và cụ Nguyễn Thị Gái. Các bà Trịnh Thị T2, bà Trịnh Thị T, ông Trịnh Công Q, ông Trịnh Công R là anh, chị em cùng cha khác mẹ. Ông Húy đề nghị vắng mặt tại phiên tòa.

Phát biểu của Kiểm sát viên:

- Về việc tuân theo pháp luật về tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà, những người tiến hành tố tụng và các đương sự gồm: Bà T, anh Sở, chị Nh chấp hành quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Về việc giải quyết vụ án: Cần xác định di sản thừa kế của bà Trịnh Thị T2, sinh năm 1953 (đã chết năm 2018) là thửa đất số 186 tờ bản đồ số 16 diện tích 157,8m2 và tài sản gắn liền là nhà ở có diện tích: Nhà ở tầng 1 là 58m2 tầng 2 là 42,4m2. Tổng diện tích là 100,4 m2 . Địa chỉ: Thôn RĐ, xã A, huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình (Ngoài ra còn 01 kệ gỗ thờ, 01 bộ bàn ghế gỗ, 01 giường gỗ có kích thước 1,6m x 2,0m các tài sản này đang trong căn nhà bà T2). Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trịnh Thị T buộc chị Đinh Thị Nh phải giao lại toàn bộ khối tài sản là di sản thừa kế của bà Trịnh Thị T2 cho bà Trịnh Thị T được quyền quản lý kèm theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số sổ: BY 821329; GCN CH: 03968. Buộc bà T phải thanh toán cho chị Nh tiền công quản lý di sản tương đương với mức lương cơ bản hiện nay với thời gian tương ứng là 20 tháng. Về án phí, chi phí tố tụng chị Nh phải chịu theo pháp luật tố tụng dân sự.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Lời trình bày của ông Trịnh Công Q tại bản khai ngày 16/6/2020 “... Ông R có vợ và có đăng ký kết hôn hay không ông không rõ...” phù hợp với Lời trình bày của bà Nguyễn Kim Lập “... bà và ông R chỉ tổ chức đám cưới vào năm 2006 nhưng không đăng ký kết hôn...”. Như vậy ông Trịnh Công R không có đăng ký kết hôn, không có cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi cho nên không có Hàng thừa kế thứ nhất tham gia kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông R trong vụ án. Ông R chỉ có bà T và ông Q là hàng thừa kế thứ hai, ông Q từ chối tham gia kế thừa quyền, nghĩa vụ của ông R, chỉ có bà Trịnh Thị T đồng ý kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của ông R. Do đó Hội đồng xét xử xác định bà T là người kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của ông R theo Điều 74 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Căn cứ vào lời trình bày của bà T, chị Nh, ông Q, ông R, bà Lập, ông Húy đều thừa nhận: Cụ Trịnh Công T kết hôn với cụ Nguyễn Thị K có 02 con chung là bà Trịnh Thị T, sinh năm 1950 và bà Trịnh Thị T2, sinh năm 1953. Cụ T kết hôn với cụ Nguyễn Thị Th có 01 con chung là ông Trịnh Công Q, sinh năm 1950. Cụ T kết hôn với cụ Nguyễn Thị Gái có 01 con chung là Trịnh Công R, sinh năm 1960 (Cụ T, cụ K, cụ Th, cụ Gái đã chết). Ông Trịnh Công Q, bà Trịnh Thị T, bà Trịnh Thị T2, ông Trịnh Công R là anh, chị em cùng cha khác mẹ.

Căn cứ vào xác minh hàng thừa kế tại các Uỷ ban nhân dân xã Đ, xã An Vinh, xã A thuộc huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình và Uỷ ban nhân dân phường Cẩm Thịnh, Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh xác định: Bà Trịnh Thị T2 không có đăng ký kết hôn, không có con đẻ, con nuôi, không có cha, mẹ nuôi; Uỷ ban nhân dân xã Đ, xã An Vinh thuộc huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình không lưu giữ giấy khai sinh của bà T2 và bà T; giấy chứng tử của cụ T và cụ K.

Căn cứ vào điểm e mục 4 của Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19 tháng 10 năm 1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp lệnh Thừa kế quy định“... Anh ruột, chị ruột, em ruột là anh, chị, em cùng một người cha sinh ra bao nhiêu con thì bấy nhiêu người con đó đều là anh, chị, em ruột của nhau, không phụ thuộc vào việc các người con đó cùng mẹ hay khác mẹ...”

Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì hàng thừa kế thứ hai của bà T2 gồm: Bà T, ông Q, ông R (Do ông R chết ngày 17/5/2020 và không có vợ, con đẻ, con nuôi, cha nuôi, mẹ nuôi). Do đó, hàng thừa kế thứ hai của bà T2 là bà Trịnh Thị T và ông Trịnh Công Q.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; khoản 1 Điều 39; Điều 74; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 157 và khoản 1 Điều 158; Điều 200, 202; Điều 227 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

Căn cứ Điều 9; Điều 613, 618, 623, 649, 650, 651 của Bộ luật Dân sự năm 2015

Căn cứ Điều 12, Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Xác định: Di sản thừa kế của bà Trịnh Thị T2, sinh năm 1953 (đã chết năm 2018) gồm: Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa số 186 tờ bản đồ số 16 diện tích 157,8m2 . Diện tích Nhà ở tầng 1: 58 m2 tầng 2: 42,4 m2 Tổng diện tích là 100,4 m2. Địa chỉ: Thôn RĐ, xã A, huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số sổ: BY 821329; GCN CH: 03968 và 01 kệ gỗ thờ, 01 bộ bàn ghế gỗ; 01 giường gỗ có kích thước 1,6m x 2,0m (do chị Nh đang quản lý).

2. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trịnh Thị T buộc chị Đinh Thị Nh phải trả lại khối tài sản là di sản thừa kế của bà Trịnh Thị T2 gồm: Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa số 186 tờ bản đồ số 16 diện tích 157,8m2 . Diện tích Nhà ở tầng 1: 58 m2 tầng 2: 42,4 m2 (Tổng diện tích là 100,4 m2 ). Địa chỉ: Thôn RĐ, xã A, huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số sổ: BY 821329; GCN CH: 03968 và 01 kệ gỗ thờ, 01 bộ bàn ghế gỗ; 01giường gỗ có kích thước 1,6m x 2,0m cho bà Trịnh Thị T được quyền quản lý.

3. Buộc bà Trịnh Thị T phải thanh toán cho chị Đinh Thị Nh công sức duy trì, quản lý di sản thừa kế của bà T2 là 29.800.000 đồng (Hai mươi chín triệu tám trăm nghìn đồng).

4. Về yêu cầu phản tố của chị Đinh Thị Nh do chị Nh không thực hiện nghĩa vụ tố tụng cho nên không xem xét giải quyết. Chị Nh có quyền khởi kiện bằng vụ án khác theo pháp luật tố tụng dân sự.

5. Về án phí: Chị Đinh Thị Nh phải chịu 300.000 đồng tiền án phí dân sự. Bà Trịnh Thị T không phải chịu án phí dân sự về thanh toán công sức duy trì, quản lý di sản thừa kế của bà T2. Trả lại bà Trịnh Thị T 300.000 đồng tiền án phí dân sự bà T đã nộp theo Biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0004212 ngày 06/12/2019 tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Quỳnh Ph, tỉnh Thái Bình

6. Về chi phí tố tụng: Chị Đinh Thị Nh phải chịu 3.000.000 đồng tiền chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ. Buộc chị Định Thị Nh phải trả bà Trịnh Thị T số tiền 3.000.000 đồng bà T đã nộp tạm ứng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015 tương ứng với thời gian chậm trả tại thời điểm thanh toán.

7. Về quyền kháng cáo: Bà Trịnh Thị T, chị Đinh Thị Nh có quyền làm đơn kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án (ngày 07 tháng 7 năm 2020). Ông Trịnh Văn Q có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày tính từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.

Trường hợp bản án này được thi hành theo quy định tại điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cư ng chế thi hành án theo các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 của Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự. (Kèm theo Bản án số 01/2020/DS-ST, ngày 02, 07/7/ 2020 là 01 sơ đồ gồm thửa đất).